شمس الدين حافظ
387
ديوان كامل و جامع هديه حافظ ( فارسى )
303 - « ديدار دوست » منم كه ديده به ديدارِ دوست كردم باز * چه شكر گويمت ، اى كارسازِ بندهنواز نيازمندِ بلاگو رخ از غبار مشوى * كه كيمياى مراد است خاكِ كوى نياز به يكدو قطره كه ايثار كردى ، اى ديده * بسا كه بر رخ دولت كنى كرشمهء ناز طهارت ار نه به خون جگر كند عاشق * به قولِ مفتىِ عشقش درست نيست نماز غرض كرشمهء حُسن است ورنَه حاجت نيست * جمالِ دولت محمود را به زلف اياز ز مشكلاتِ طريقت عِنان مَتاب ، اى دل * كه مردِ راه نينديشد از نشيب و فراز درين مقامِ مَجازى بجز پياله مگير * درين سراچهء بازيچه غيرِ عشق مباز من از نسيمِ سخنچين چه طَرْف بربندم * چو سرو راست درين باغ نيست محرمِ راز اگرچه حسن تو از عشقِ غير مستغنيست * من آن نيَم كه ازين عشقبازى آيم باز چه گويمت كه ز سوز درون چه مىبينم * ز اشك پرس حكايت كه من نيَم غمّاز غزلسرايى ناهيد صرفهاى نَبَرد * دران مقام كه حافظ برآورد آواز * توضيحات : نيازمند ( محتاج ) رخ از غبار مشو ( به هر بلايى كه گرفتار شدى ، شكايت مكن ) كيميا ( اكسير ، خاك كوى يار ) ار نه ( و گرنه ) مفتى ( فتوادهنده ) عنان ( افسار - دهنه ) طريقت ( راه عشق ) عنان متاب ( عنان مگردان ، اعراض مكن ) طرف بربندم ( چه فايدهاى مىتوانم ببرم ) مجازى ( غير حقيقى ) مگير ( به دست مگير ، توجه مكن ) سراچه ( سراى كوچك ) سراچه بازيچه ( كنايه از اين دنيا ) مباز ( مشغول مشو ) مستغنى ( بىنياز ) نيم ( نيستم ) آيم باز ( برگردم - ترك كنم ) غماز ( سخنچين ) محمود ( سلطان محمود ) ناهيد ( ستارهاى است ) معنى بيت ( 5 ) ( سبب محبت سلطان محمود نسبت به اياز زيبايى اياز و ناز و شيوهء حسن اوست ، حركات و اشارات حسن ، سبب عشق و محبت است و گرنه شكوه دولت محمود احتياج به زلف اياز ندارد ) معنى بيت ( 11 ) ( در مقامى كه حافظ آواز بلند برآورد ، موجب مىشود كه عزلسرايى حافظ رونق زهره را از جلوه بيندازد ) . * ترجمه : * نتيجه تفأل : 1 - خواجه در بيتهاى 1 و 2 و 6 به ترتيب فرمايد : ( عجبا اين من هستم كه چشم به جمال يار روشن كردم ، اى برآرندهء نياز ، چقدر از تو سپاسگزارم كه نعمت ديدار دوست را قسمت من كردى ) ( به نيازمند رنج عشق بگو كه چهره از غبار كوى دوست پاك نكند كه اكسير رسيدن به سر منزل مقصود گرد كوى نياز و خاكسارى در راه معشوق است ) ( دلا ، از دشواريهاى سلوك و راه و طريق آن روى مگردان زيرا كه رهرو كامل از ناهمواريهاى طريق نگران و مشوش نمىشود ) خود تفسير كنيد . 2 - هدف جنابعالى بسيار خوب و پسنديده مىباشد اما نياز به سرعت عمل و دقت و تلاش بيشتر دارد ، چون بايد مقدمات آن را فراهم كنيد تا موفق شويد ، پس با اين فاكتورها جاى نگرانى و ترديد نبايد وجود داشته باشد . 3 - بر خداوند توكل كنيد و آستينها را بالا بزنيد و اقدام كنيد و از هيچچيز هراس نداشته باشيد زيرا اين فال شگون بسيار دارد ، از سخنان حسود و بدانديش ناراحت نشويد چون آنها رشك مىبرند . 4 - به پدر و مادر توجه خاص داشته باشيد . يكى از اقوام به كمك خانوادهء شما سخت نيازمند است ، او را يارى كنيد ، اگر زندانى داريد و مىخواهيد فورا خلاص شود و يا گرفتارى داريد كه مىخواهيد مشكل آن آسان شود در 7 شب متوالى از سوره مباركه حج ، آيهء 5 و سورهء فصّلت ، آيهء 39 تا 11 آيه بعد از آن را با معنى و حضور قلب بخوانيد كه گشايش حاصل مىشود .